Thuế thu nhập cá nhân được áp dụng ở hầu hết các nước, đối tượng nộp sắc thuế này là mọi dân cư trong nước và người nước ngoài có thu nhập phát sinh ở nước sở tại, không phân biệt nghề nghiệp và địa vị xã hội. Nhưng làm thế nào để biết được luật và các hướng dẫn về thuế thu nhập cá nhân bao gồm những gì? Mời bạn đọc tìm hiểu bài viết dưới đây.

Thue-Thu-nhap-ca-nhan

Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân là khoản tiền mà người thu nhập phải trích nộp một phần tiền lương hoặc từ các nguồn thu nhập khác vào ngân sách nhà nước.

Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu (thu thuế trực tiếp từ tiền công của người lao động).

Còn các loại khác như thuế hàng hóa, dịch vụ, VAT là thuế gián thu (Doanh nghiệp thu thuế thay cho Nhà nước).

 

Đối tượng nộp thuế

 

Cá nhân cư trú:

Có thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam và ngoài Việt Nam, không phân biệt nơi chi trả, nơi nhận thu nhập (xem thêm phần thu nhập chịu thuế ở mục tiếp theo).

Điều kiện để xác định cá nhân cư trú cần đáp ứng 1 trong những điều kiện sau:

  • Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên tính trong một năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục tính từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Ngày đến và ngày rời khỏi Việt Nam được tính thành một ngày.
  • Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam, được quy định như sau
    • Cá nhân là công dân Việt Nam: là nơi sinh sống thường xuyên, có đăng ký thường trú theo quy định của pháp luật
    • Cá nhân là người nước ngoài: là nơi ở ghi trên Thẻ thường trú hoặc Thẻ tạm trú
    • Có nhà thuê để ở tại Việt Nam với tổng thời gian thuê từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế. Nhà thuê để ở bao gồm ở khách sạn, nhà khách, nhà nghỉ, nhà trọ, ở nơi làm việc… do cá nhân tự thuê hoặc người sử dụng lao động thuê cho cá nhân đó.
  • Hoặc, cá nhân có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo quy định trên nhưng thực thế có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong năm tính thuế mà cá nhân không chứng minh được là cá nhân cư trú của nước nào thì cá nhân đó được tính là cư trú tại Việt Nam.

Việc chứng minh là đối tượng cư trú của nước khác được căn cứ vào Giấy chứng nhận cư trú, trường hợp cá nhân thuộc nước hoặc vùng lãnh thổ đã ký kết “Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần” với Việt Nam không có quy định cấp giấy chứng nhân cư trú thì cá nhân cung cấp bản chụp Hộ chiếu để chứng minh thời gian cư trú.

 

Cá nhân không cư trú:

Là những cá nhân không đáp ứng những điều kiện trên.

 

Thu nhập chịu thuế – Thu nhập không chịu thuế từ tiền lương, tiền công

Thu-nhap-chiu-thue

Thu nhập chịu thuế

  • Tiền lương, tiền công và các khoản mang tính chất tiền lương, tiền công bằng tiền hoặc không bằng tiền
  • Tiền thù lao (tiền hoa hồng môi giới, tham gia đề tài, dự án, tiền nhuận bút và các khoản thù lao, hoa hồng khác).
  • Tiền nhận được từ tham gia hiệp hội kinh doanh, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, hội đồng quản lý, các hiệp hội, hội nghề nghiệp và các tổ chức khác.
  • Tiền nhà ở, điện, nước và các dịch vụ kèm theo (nếu có).
  • Tiền thuê nhà do đơn vị trả thu nhập trả thay tính vào thu nhập chịu thuế, nhưng không quá 15% tổng thu nhập chịu thuế (chưa gồm tiền thuê nhà).
  • Khoản tiền do người sử dụng lao động mua bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm không bắt buộc khác có tích lũy về phí bảo hiểm, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện hoặc đóng góp Quỹ hưu trí tự nguyện cho người lao động.
  • Mua của doanh nghiệp bảo hiểm được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, đến thời điểm đáo hạn hợp đồng, doanh nghiệp bảo hiểm khấu trừ tiền thuế theo tỷ lệ 10% trên khoản tiền phí tích lũy tương ứng với phần người sử dụng lao động mua cho người lao động. Trường hợp khoản phí tích lũy được trả nhiều lần thì khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% tương ứng với từng lần trả tiền phí tích lũy.
  • Mua của doanh nghiệp bảo hiểm không thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam thì người sử dụng lao động khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% trên khoản tiền phí bảo hiểm đã mua hoặc đóng góp trước khi trả lương cho người lao động.
  • Phí hội viên và các khoản chi dịch vụ khác phục vụ cho cá nhân theo yêu cầu như chăm sóc sức khỏe, vui chơi, thể thao, giải trí, thẩm mỹ.
  • Các khoản thưởng bằng tiền hoặc không bằng tiền, kể cả thưởng bằng chứng khoán. Đối với nhận thưởng bằng cổ phiếu chưa phải nộp thuế từ tiền lương tiền công. Khi cá nhân chuyển nhượng cổ phiếu thưởng thì khai thuế TNCN từ chuyển nhượng cổ phiếu và thu nhập từ tiền lương tiền công.

Lưu ý:

Chỉ tính vào thu nhập chịu thuế các khoản lợi ích khác mà người lao động được hưởng đối với các trường hợp xác định được đối tượng được hưởng.

Không tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân đối với các khoản lợi ích không xác định cụ thể người được hưởng như:

  • Chi phí phương tiện phục vụ đưa đón tập thể người lao động từ nơi ở đến nơi làm việc và người lại.
  • Chi phí thẻ hội viên sử dụng chung, không ghi tên cá nhân hoặc nhóm cá nhân sử dụng.
  • Chi phí các dịch vụ về chăm sóc sức khỏe, vui chơi, thể thao, giải trí, thẩm mỹ không ghi tên cá nhân được hưởng.
  • Chi trả hộ tiền đào tạo nâng cao trình độ, tay nghề cho người lao động phù hợp với công việc chuyên môn của người lao động theo kế hoạch của đơn vị sử dụng lao động.

 

Thu nhập miễn thuế

Thu-nhap-mien-thue

  • Phần tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với tiền lương làm việc ban ngày, trong giờ theo quy định của pháp luật.
  • Thu nhập từ tiền lương, tiền công của thuyền viên là người Việt Nam nhận được do làm việc cho các hãng tàu nước ngoài hoặc các hãng tàu Việt Nam vận tải quốc tế.
  • Tiền lương hưu do BHXH trả.
  • Tiền bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tiền bồi thường tai nạn lao động, các khoản bồi thường nhà nước và bồi thường khác theo quy định của pháp luật.
  • Tiền bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo quy định của Bộ luật dân sự.
  • Học bổng từ Ngân sách Nhà nước, từ tổ chức trong nước và nước ngoài.
  • Từ các quỹ từ thiện, từ nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích từ thiện.

 

Thu nhập không tính vào thu nhập chịu thuế

  • Khoản khoán chi bằng tiền về văn phòng phẩm, điện thoại, công tác phí, trang phục (đối với trang phục, từ 2016, không vượt quá mức chi tối đa 5 triệu đồng/người/năm).
  • Tiền ăn giữa ca: không quá 730.000 đồng/người/tháng theo Thông tư số 26/2016/TT-BLĐTNXH.
  • Khoản hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo cho bản thân và nhân thân của người lao động.
  • Trợ cấp chuyển vùng một lần đến Việt Nam đối với người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam, đối với người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.
  • Tiền vé máy bay khứ hồi do đơn vị sử dụng lao động trả thay cho người lao động là người nước ngoài về phép mỗi năm 1 lần, người Việt Nam làm việc ở nước ngoài về phép mỗi năm một lần.
  • Tiền học phí cho con người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam học tại Việt Nam, cho con người lao động Việt Nam đang làm việc ở nước ngoài học tại nước ngoài theo bậc học từ mầm non đến trung học phổ thông do đơn vị trả thu nhập trả thay.
  • Khoản tiền nhận được do tổ chức, cá nhân trả thu nhập chi đám hiếu, hỉ cho bản thân và gia đình người lao động theo quy định chung của tổ chức, cá nhân trả thu nhập.
  • Khoản tiền do người sử dụng lao động sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc và không có tích lũy về phí bảo hiểm.
  • Khoản lợi ích về nhà ở do người sử dụng lao động xây dựng, cung cấp miễn phí cho người lao động lào việc tại khu công nghiệp; nhà ở do người sử dụng lao động xây dựng tại khu kinh tế, địa bản có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn, địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn cung cấp miễn phí cho người lao động.
  • Các khoản thanh toán do người sử dụng lao động trả để phục vụ việc điều động, luân chuyển người lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam của ngành dầu khí, khai khoáng.
  • Các khoản phụ cấp, trợ cấp theo quy định của pháp luật:
    • Phụ cấp đối với người có công với cách mạng.
    • Phụ cấp an ninh quốc phòng.
    • Phụ cấp nguy hiểm, độc hại.
    • Phụ cấp thu hút.
    • Phụ cấp khu vực.
    • Phụ cấp phục vụ đối với lãnh đạo cấp cao.
    • Phụ cấp y tế thôn bản.
    • Phụ cấp đặc thù ngành nghề.
    • Trợ cấp một lần đối với cá nhân khi chuyển công tác đến vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, hỗ trợ một lần đối với cán bộ công chức làm công tác về chủ quyền biển đảo.
    • Trợ cấp khó khăn đột xuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
    • Trợ cấp một lần khi sinh con, nhận con nuôi.
    • Trợ cấp suy giảm khả năng lao động.
    • Trợ cấp hưu trí một lần, tiền tuất hàng tháng.
    • Trợ cấp thôi việc, mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp.
    • Trợ cấp khác do bảo hiểm xã hội trả.
    • Trợ cấp đối với các đối tượng được bảo trợ xã hội.

 

Thời điểm tính, kê khai và nộp thuế TNCN

thoi-diem-ke-khai-nop-thue

Thuế TNCN được tính ngay tại thời điểm chi trả thu nhập, kê khai có thể theo tháng hoặc theo quý, và quyết toán sẽ thực hiện theo năm. Trong trường hợp người lao động nằm trong đối tượng nộp thuế TNCN, người sử dụng lao động phải khấu trừ trên thu nhập và nộp thay người lao động.

 

Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần

Trong thương mại quốc tế, việc cùng tồn tại nhiều hệ thống thuế khác nhau giữa các nước/ vùng lãnh thổ dẫn tới việc một khoản thu nhập của một người nộp thuế có thể bị đánh thuế tại 2 nơi khác nhau. Điều này là do hầu hết các nước/ vùng lãnh thổ đều thực hiện quyền đánh thuế của mình dựa trên 2 nguyên tắc: nguyên tắc cư trú và nguyên tắc nguồn thu nhập.

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần được ra đời nhằm giải quyết những bất cập trên. Các Hiệp định này đang dần phổ biến tại nhiều quốc gia. Tính đến ngày 10/08/2016, Việt Nam đã ký Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với thu nhập với 75 nước/ vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có hầu hết các quốc gia thành viên ASEAN (trừ Cambodia).

Mục đích ký kết các Hiệp định tránh đánh thuế 2 lần nhằm loại bỏ việc đánh thuế trùng bằng cách:

  • Miễn, giảm số thuế phải nộp tại Việt Nam cho các đối tượng cư trú của nước ký kết hiệp định; hoặc
  • Khấu trừ số thuế mà đối tượng cư trú Việt Nam đã nộp tại nước ký kết hiệp định vào số thuế phải nộp tại Việt Nam.

 

Kết

Qua bài viết trên, bạn đã có được những thông tin hữu ích về luật thuế TNCN. Mong rằng bạn sẽ dễ dàng áp dụng các quy định trên cho doanh nghiệp của mình. Chúc bạn thành công.